พระปรัชญามหาเถระ ตรีปิฎกธราจารย์ชาวเมืองกปิศา อินเดียเหนือ แปลจากสันสกฤตพากย์สู่จีนพากย์ ในวันที่ ๕ เดือน ๖ (ตามจันทรคติ) เมื่อรัชสมัย貞元 ปีที่ ๑๒ (พ.ศ. ๑๓๓๙) ถึงวันที่ ๒๔ เดือน ๒ ปีที่ ๑๔ ของรัชสมัยเดียวกัน ที่วัดฉ่งฝู (崇福寺) นครฉางอาน
พระวิศวภัทร เซี่ยเกี๊ยก วัดเทพพุทธาราม จ.ชลบุรี แปลจากจีนพากย์สู่ไทยพากย์ เมื่อวันที่ ๑๔ พฤษภาคม ๒๕๕๒
入不思議解脫境界 《普賢行願品》
爾時，普賢菩薩摩訶薩稱歎如來勝功德已，告諸菩薩及善財言：「善男子！如來功德，假使十方一切諸佛經不可說、不可說佛剎極微塵數劫，相續演說，不可窮盡。若欲成就此功德門，應修十種廣大行願。何等為十？一者，禮敬諸佛；二者，稱讚如來；三者，廣修供養；四者，懺悔業障；五者，隨喜功德；六者，請轉法輪；七者，請佛住世；八者，常隨佛學；九者，恒順眾生；十者，普皆迴向。
善財白言：「大聖！云何禮敬乃至迴向？」
สมัยนั้น พระสมันตภัทรโพธิสัตว์มหาสัตว์เมื่อสรรเสริญพระคุณอันประเสริฐของพระตถาคตเจ้า(๑) แล้ว จึงกล่าวกับบรรดาโพธิสัตว์ทั้งหลายและสุธนกุมาร(๒) ว่า ดูก่อนกุลบุตร อันพระคุณแห่งพระตถาคตเจ้านั้น สมมุติว่าเราจะกล่าวแสดงต่อไปโดยไม่หยุดไปตลอดหลายกัลป์ (๓) เท่ากับจำนวนปรมาณู(๔) ธุลีที่มีอยู่ ในพุทธเกษตรของพระพุทธเจ้าทั้งหลายทั่วทศทิศ(๕) ที่จะกล่าวถึงจำนวนด้วยวาจามิได้นั้น ย่อมไม่อาจอวสานสิ้นสุดลง แต่หากปรารถนาจะสำเร็จในกุศลประการนี้ พึงบำเพ็ญมหาจริย
(๑) พระคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นมีเป็นเอนกประการ สุดที่จะพรรณนา แต่เมื่อรวบรัดกล่าวโดยย่อแล้วก็มี ๙ ประการ คือ
๑. อรหํ เป็นผู้ไกลจากข้าศึกคือ กิเลส อีกนัยหนึ่งว่า เป็นผู้ที่ไม่มีที่รโหฐาน หมายความว่า แม้แต่ในที่ลับ ก็ไม่กระทำบาป
๒. สมฺมาสมฺพุทฺโธ เป็นผู้ที่ตรัสรู้โดยชอบด้วยพระองค์เอง
๓. วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน เป็นผู้ที่ถึงพร้อมด้วยวิชาและจรณะ วิชาและจรณะนี้ได้แสดงแล้วในปริจเฉทที่ ๗ ตอน สัพพสังคหะ ตรงมัคคอริยสัจจ ขอให้ดูที่นั่นด้วย
๔. สุคโต แปลว่า ทรงไปแล้ว
๕. โลกวิทู พระพุทธองค์ทรงรู้โลกอย่างแจ่มแจ้งด้วยประการทั้งปวง คือ ทรงรู้จักโลก รู้จักเหตุเกิดของโลก รู้จักธรรมที่ดับของโลก และรู้จักทางปฏิบัติให้ถึงธรรมที่ดับของโลก
๖. อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ ทรงสามารถฝึกอบรมสั่งสอนแนะนำผู้ที่สมควรฝึกได้เป็นอย่างเลิศไม่มีใครเสมอเหมือน ทั้งนี้เพราะทรงทราบอัธยาศัยของสัตว์นั้น ๆ
๗. สตฺถา เทวมนุสฺสานํ ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ซึ่งไม่มีศาสดาใดจะเทียมเท่า เพราะทรงนำสัตว์ทั้งหลายให้พ้นจากกองทุกข์ได้
๘. พุทฺโธ ทรงเห็นทุกอย่าง (สพฺพทสฺสาวี), ทรงรู้ทุกสิ่ง (สพฺพญฺญู) ทรงตื่น, ทรงเบิกบานด้วยธรรม
๙. ภควา ทรงเป็นผู้ที่มีบุญที่ประเสริฐสุด ทรงสามารถจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว์ตามควรแก่อัตตภาพของสัตว์นั้น ๆ
(๒) สุธนกุมาร ราชโอรสของพระเจ้าปัญจาละ ได้ไปคารวศึกษากับอาจารย์ ๕๕ ท่าน และเป็นกุมารองค์เดียวกับที่ยืนอยู่ข้างพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์
(๓) คำว่า กัป (บาลี) และ คำว่า กัลป์ (สันสกฤต) เป็นคำที่มีความหมายเดียวกัน ,สมมุติมีกล่องใบหนึ่ง กว้าง ๑๐๐ โยชน์ (16,000 กิโลเมตร) ยาว ๑๐๐ โยชน์ และ สูง ๑๐๐ โยชน์ ในเวลา ๑๐๐ ปี ให้เอาเมล็ดผักกาด ๑ เมล็ด ใส่ลงไปในกล่องนั้น ทำอย่างนี้จนเมล็ดผักกาดนั้นเต็มเสมอเรียบปากกล่อง นั้นละจึงเท่ากับ ๑ กัป, บางตำราว่าคือ จึงได้เวลา ๑ กัป ประมาณ สามล้านสองแสนเจ็ดหมื่นหกพันแปดร้อยล้านล้านล้านล้านปีประมาณ ๓.๓ คูณ ๑๐ ยกกำลัง ๓๐ ปี
(๔) ปรมาณู คือส่วนของสารเคมีที่เล็กที่สุด จนไม่สามารถแยกย่อยได้อีกด้วยวิธีเคมี ตามนัยยะแห่งพระสูตรนี้จะให้ปรมาณูเป็นคำเปรียบ ให้เห็นว่ามีจำนวนมากมาย และยังมีสิ่งแยกย่อยในจักรวาลอีกมาก
(๕) ทศทิศ คือ ทิศทั้ง ๑๐ มี เหนือ ใต้ ตะวันออก ตะวันตก ตะวันออกเฉียงเหนือ ตะวันออกเฉียงใต้ ตะวันตกเฉียงเหนือ ตะวันตกเฉียงใต้ ทิศเบื้องบน และทิศเบื้องล่าง
ปณิธานอันไพบูลย์สิบประการเถิด สิบประการนั้นมีเช่นไรเล่า หนึ่งเคารพในพระพุทธเจ้าทั้งปวง สองสรรเสริญพระตถาคต สามสักการะอย่างไพบูลย์ สี่สำนึกกลับใจต่อวิบากกรรม ห้าพลอยยินดีกับกุศล หกอาราธนาให้หมุนธรรมจักร เจ็ดอัญเชิญให้ทรงสถิตในโลก แปดประพฤติตามพุทธอนุศาสน์ เก้าอนุโลมตามสรรพสัตว์ สิบอุทิศให้ทั้งสิ้น
สุธนกุมารกล่าวว่า พระคุณเจ้า เช่นไรคือการเคารพจนถึงการอุทิศเล่า
普賢菩薩告善財言：「善男子！言禮敬諸佛者，所有盡法界、虛空界、十方三世一切佛剎極微塵數諸佛世尊，我以普賢行願力故，起深信解，如對目前，悉以清淨身語意業，常修禮敬。一一佛所，皆現不可說、不可說佛剎極微塵數身，一一身遍禮不可說、不可說佛剎極微塵數佛。虛空界盡，我禮乃盡。而虛空界不可盡故，我此禮敬無有窮盡。如是乃至眾生界盡，眾生業盡，眾生煩惱盡，我禮乃盡。而眾生界，乃至煩惱無有盡故，我此禮敬無有窮盡，念念相續，無有間斷，身語意業無有疲厭。
พระสมันตภัทรโพธิสัตว์กล่าวกับสุธนกุมารว่า ดูก่อนกุลบุตร อันการเคารพในพระพุทธเจ้าทั้งปวงนั้น คือ ในบรรดาพระผู้มีพระภาคทั้งหลาย ที่มีจำนวนเท่ากับปรมาณูธุลี ในพุทธเกษตรทั่วทิศทั้งสิบ ในกาลทั้งสาม(๖) ตลอดสิ้นทั้งธรรมธาตุ(๗) และอากาศธาตุนั้น เราจักอาศัยกำลังแห่งจริยาปณิธานของพระสมันตภัทร ยังให้เกิดศรัทธาอันน้อมไปอย่างยิ่งยวด(๘) ประดุจ(พระพุทธเจ้าเหล่านั้น ประทับอยู่เบื้องหน้า แล้วใช้การกระทำแห่งกายวาจาและใจที่บริสุทธิ์หมดจด ทำการเคารพนอบน้อมอยู่สม่ำเสมอ
อันพระพุทธเจ้าแต่ละพระองค์นั้น ล้วนปรากฏพระวรกายเท่ากับจำนวนปรมาณูธุลีที่มีอยู่ในพุทธเกษตรทั้งปวง อันจะกล่าวถึงจำนวนด้วยวาจามิได้ ในกายหนึ่งๆของเรานั้นก็จักวันทนานอบน้อมอยู่ ซึ่งพระพุทธเจ้าจำนวนเท่ากับปรมาณูธุลีที่มีอยู่ในพุทธเกษตรทั้งปวงนั้น อันจะกล่าวถึงจำนวนด้วยวาจามิได้ จนอากาศธาตุสิ้นไปแล้ว การวันทนาของเราจึงจักสิ้นสุด
(๖) คือ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต
(๗) ธรรมธาตุ ธาตุคือธรรม จักรวาลทั้งหมดอันอยู่ในขอบข่ายของธรรม คือสภาวะความจริงสูงสุด ไม่เกิดไม่ดับ
(๘) คือ อธิมุกติ
แต่เหตุเพราะอากาศธาตุนั้นมิอาจสิ้น การนอบน้อมวันทนาของเรานี้จึงไม่สิ้นสุด เช่นนี้เรื่อยไปจนถึงการอวสานแห่งสัตวธาตุ การอวสานแห่งกรรมธาตุ การอวสานแห่งกิเลสธาตุนั้นแล การนอบน้อมวันทนาของเราจึงจักอวสาน แต่ทว่าสัตวธาตุจนถึงกิเลสธาตุนั้นมิอาจอวสาน การนอบน้อมวันทนาของเรานี้จึงไม่สิ้นสุด ระลึกสืบเนื่องอยู่ไม่ขาดสิ้น จักมีการกระทำแห่งกาย วาจา ใจที่ไม่รู้เบื่อหน่ายเลย
「復次，善男子！言稱讚如來者，所有盡法界、虛空界、十方三世一切剎土所有極微一一塵中，皆有一切世界極微塵數佛。一一佛所，皆有菩薩海會圍遶。我當悉以甚深勝解，現前知見，各以出過辯才天女微妙舌根。一一舌根，出無盡音聲海；一一音聲，出一切言辭海，稱揚、讚歎一切如來諸功德海，窮未來際，相續不斷，盡於法界，無不周遍。如是虛空界盡，眾生界盡，眾生業盡，眾生煩惱盡，我讚乃盡。而虛空界乃至煩惱，無有盡故，我此讚歎無有窮盡，念念相續，無有間斷，身語意業無有疲厭。
ดูก่อนกุลบุตร อันการสรรเสริญพระตถาคตนั้น คือในบรรดาปรมาณูธุลีหนึ่งๆ ที่มีอยู่ในโลกธาตุทั้งปวงในทศทิศ ในกาลทั้งสาม ตลอดสิ้นทั้งธรรมธาตุและอากาศธาตุนั้น ล้วนมีพระพุทธเจ้าจำนวนเท่าปรมาณูธุลีในโลกธาตุทั้งปวงประทับอยู่ภายใน แต่ละพระพุทธเจ้าองค์หนึ่งๆ ยังมีหมู่โพธิสัตว์เปรียบด้วยห้วงมหาสาคร(๘) แวดล้อมอยู่ เราจักอาศัยศรัทธาอันน้อมไปอย่างคัมภีรภาพ ยังให้ได้รู้เห็นยังเบื้องหน้า ต่างก็ใช้อินทรีย์คือชิวหา ที่ยิ่งกว่าชิวหาอันวิเศษแห่งนางสุรัสวตีเทวกัญญา โดยแต่ละชิวหาหนึ่งๆ เปล่งสัทสาครคือเสียงสำเนียงที่ไม่มีประมาณ แต่ละเสียงหนึ่งๆ ก็เป็นศัพทสาครคือคำศัพท์ที่ไม่มีประมาณ สรรเสริญสดุดีพระคุณสาครอันไม่มีประมาณของพระตถาคตทั้งปวงจนถึงที่สุดของอนาคตภาคเรื่อยไปไม่สิ้นสุด ตลอดสิ้นทั่วธรรมธาตุนั่นแล
ดั่งเช่นอากาศธาตุได้อวสานลง สัตวธาตุได้สิ้นลง กิเลสธาตุของหมู่สัตว์ได้สิ้นลง การสรรเสริญของเราจึงอวสานจบสิ้น แต่ทว่าอากาศธาตุตลอดถึงกิเลสธาตุไม่มีจบสิ้น การสรรเสริญของเรานี้จึงไม่จบสิ้น ระลึกสืบเนื่องอยู่ไม่ขาดสิ้น จักมีการกระทำแห่งกาย วาจา ใจที่ไม่รู้เบื่อหน่ายเลย
(๘) สาคร ,มหาสมุทร เป็นสำนวนเปรียบว่า มีจำนวนมากมาย เหมือนห้วงแห่งมหาสาครที่กว้างออกไปไม่มีขอบเขต และลึกล้ำหยั่งวัดไม่ได้
ดาวน์โหลดเนื้อหาฉบับเต็มได้ที่ลิ้งค์ข้างล่าง
